Czy można naliczać odsetki od kosztów kredytu?

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24 może istotnie wpłynąć na ocenę wielu umów kredytów konsumenckich w Polsce.

Rozstrzygnięcie dotyczy jednego z kluczowych elementów konstrukcji kredytu – podstawy naliczania odsetek. W praktyce chodzi o to, czy bank ma prawo pobierać odsetki nie tylko od kwoty faktycznie wypłaconej klientowi, ale również od kosztów kredytu (np. prowizji czy ubezpieczenia).

Odpowiedź TSUE jest jednoznaczna – i może mieć znaczenie także dla spraw dotyczących sankcji kredytu darmowego (SKD).

Na czym polegał problem w sprawie C-744/24?

Sprawa trafiła do TSUE na skutek pytań prejudycjalnych zadanych przez polski sąd.

Sedno sporu sprowadzało się do następującego mechanizmu:

• część kredytu była przeznaczana na koszty (np. prowizję lub ubezpieczenie),
• koszty te były doliczane do całkowitej kwoty kredytu,
• bank naliczał odsetki od całej kwoty – nie tylko od pieniędzy faktycznie wypłaconych klientowi.

W efekcie konsument płacił odsetki również od środków, których nigdy nie otrzymał.

Co orzekł TSUE?

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazał, że:

• oprocentowanie kredytu może dotyczyć wyłącznie kwoty faktycznie udostępnionej konsumentowi
• niedopuszczalne jest naliczanie odsetek od kosztów kredytu traktowanych jak kapitał

Trybunał oparł się na przepisach dyrektywy 2008/48/WE oraz wcześniejszym orzecznictwie, w tym sprawie Radlinger i Radlingerová (C-377/14).

Odsetki a koszty kredytu – kluczowe rozróżnienie

Wyrok TSUE potwierdza fundamentalną zasadę:

kapitał kredytu ≠ koszty kredytu

• kapitał → środki faktycznie wypłacone klientowi
• koszty → prowizje, opłaty, ubezpieczenia i inne świadczenia

Mieszanie tych kategorii prowadzi do zniekształcenia rzeczywistego kosztu zobowiązania.

Dlaczego wyrok TSUE jest ważny dla SKD?

Wyrok C-744/24 ma bezpośredni związek z instytucją sankcji kredytu darmowego (SKD).

Na gruncie polskiego prawa SKD może być stosowana w sytuacji, gdy:

• kredytodawca naruszył obowiązki informacyjne,
• umowa nie spełnia wymogów przejrzystości,
• konsument nie został prawidłowo poinformowany o kosztach.

Jeżeli bank naliczał odsetki od kosztów kredytu i jednocześnie nie przedstawił tego w sposób jasny i zrozumiały — może to mieć znaczenie dla oceny spełnienia przesłanek SKD.

Czy wyrok TSUE oznacza „darmowy kredyt”?

Nie.

To jeden z najczęstszych błędów interpretacyjnych.

Wyrok:

• nie powoduje automatycznego zastosowania SKD,
• nie unieważnia wszystkich umów kredytowych,
• nie gwarantuje wygranej w sporze z bankiem.

Stanowi natomiast silny argument prawny, który może być wykorzystany w indywidualnej sprawie.

Co mówi Rzecznik Finansowy?

Stanowisko TSUE jest zgodne z oceną prezentowaną przez Michał Ziemiak, który wskazywał, że:

• pobieranie odsetek od kosztów kredytu może prowadzić do zawyżenia wynagrodzenia kredytodawcy,
• konsument ponosi ciężar ekonomiczny niezwiązany z realnie otrzymanym finansowaniem,
• praktyka ta budzi poważne wątpliwości z punktu widzenia zasad uczciwego obrotu.

Jakie roszczenia może mieć kredytobiorca?

W zależności od umowy i jej konstrukcji możliwe są różne scenariusze:

1. Zwrot nadpłaconych odsetek

Jeżeli bank naliczał odsetki od kosztów kredytu.

2. Kwestionowanie mechanizmu rozliczeń

Dotyczy konstrukcji całej umowy.

3. Sankcja kredytu darmowego (SKD)

W przypadku spełnienia ustawowych przesłanek.

Każdy z tych wariantów wymaga indywidualnej analizy.

Jak sprawdzić, czy Twoja umowa kwalifikuje się do analizy?

Zwróć uwagę na sygnały ostrzegawcze:

• kwota kredytu była wyższa niż środki, które otrzymałeś
• do kredytu doliczono ubezpieczenie lub prowizję
• brak jasnej informacji, od jakiej kwoty liczone są odsetki
• trudności ze zrozumieniem RRSO i całkowitego kosztu

Czy wyrok TSUE zwiększy liczbę spraw o SKD?

Wiele na to wskazuje.

Wyrok:

• wzmacnia argumentację konsumentów
• ujednolica wykładnię prawa
• może zachęcić do analizy umów zawieranych według powtarzalnych wzorców

Jednocześnie sądy nadal będą badać każdą sprawę indywidualnie.

Znaczenie dla banków i rynku finansowego

Orzeczenie może wymusić zmianę praktyk w zakresie:

• konstrukcji umów kredytowych
• sposobu prezentowania kosztów
• metod wyliczania RRSO

Wpisuje się ono w szerszą linię orzeczniczą TSUE, obok spraw takich jak Dziubak (C-260/18) oraz Lexitor (C-383/18).

Podsumowanie – co oznacza wyrok TSUE 2026?

Wyrok TSUE w sprawie C-744/24 potwierdza, że:

• odsetki mogą być naliczane wyłącznie od kapitału faktycznie wypłaconego,
• koszty kredytu nie mogą być traktowane jak część tego kapitału,
• kluczowe znaczenie ma transparentność i rzetelność informacji.

Dla kredytobiorców oznacza to wzmocnienie pozycji w sporach z bankami, ale nie automatyczne rozstrzygnięcie sprawy.

Analiza Twojej umowy – co dalej?

Jeżeli posiadasz kredyt konsumencki i chcesz sprawdzić, czy wyrok TSUE ma zastosowanie w Twojej sytuacji:

• przeanalizujemy umowę i dokumentację,
• ocenimy możliwe roszczenia,
• wskażemy realne scenariusze działania.

Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy każdy kredyt można podważyć po wyroku TSUE?

Nie – konieczna jest analiza konkretnej umowy.

Czy SKD przysługuje automatycznie?

Nie – wymaga spełnienia ustawowych przesłanek.

Czy można odzyskać pieniądze od banku?

W określonych przypadkach tak – zależy to od konstrukcji umowy.